Phạm Duy nói về Văn Cao

PHẠM DUY NÓI VỀ VĂN CAO

VCPDNGUYỄN TRỌNG TẠO: Nhạc sĩ Phạm Duy vừa gửi cho tôi bài nói chuyện về Văn Cao và nhạc Văn Cao. Chỉ những người bạn cùng thời những người liên tài mới nói về nhau hay và trúng đến thế. Xin giới thiệu với bạn bài nói chuyện đặc sắc này. 

Bạn

Trong ba đêm VĂN CAO TRONG TÔI tại phòng trà TÌNH CA tôi nói ra được vài điều mà tôi nghĩ là sẽ bổ ích cho những người yêu nhạc và nhất là yêu nhạc Văn Cao.

Trước hết tôi nói tới sự đa dạng trong nhạc tình của VC trong thời kỳ mới thành lập của Tân Nhạc này. Lúc đó những chàng thanh niên mới tập tễnh soạn ca khúc VN (như Lê Thương Đặng Thế Phong Hoàng Qúy Văn Cao…) thường dùng một âm giai “mineure” hơi giống như âm giai của điệu Sa Mạc (re fa sol la do re). Những bài như Buồn Tàn Thu Bản Đàn Xuân Cô Láng Giềng Con Thuyền Không Bến đều có chung một hơi hướng VN và một phong cách buồn bã như nhau.

Duy chỉ có Văn Cao là muốn thay đổi phong cách cho nên sau Buồn Tàn Thu thì ông buông cái “re mineure” ra và dùng những âm giai “majeure” để diễn tả cái buồn (lúc đó chưa có nhạc vui trong Tân Nhạc như hướng đạo ca hay thanh niên lịch sử ca.  Ngay Nguyễn Xuân Khoát và Đỗ Nhuận cũng còn bám vào âm giai “re mineure” để viết Hồn Xuân Nhớ Chiến Khu hay Côn Đảo).

Không còn là ngũ cung “re mineure” nữa và dù tác giả tuyên bố trong một cuốn video đây là ca khúc của kẻ thất tình nhạc điệu trong Thu Cô Liêu Cung Đàn Xưa của Văn Cao là nhạc chủ thể Tây Phương (musique tonale) với những áp-âm (notes sensibles) làm cho nét nhạc có nhiều cảm tính. Nhịp điệu là thể valse đầy lưu luyến và cũng đầy luyến tiếc.

Sau đó trong hai bài nhạc tình về mùa Thu và mùa Xuân là Suối Mơ và Bến Xuân bao giờ nét nhạc mineure mở đầu cũng rất là lâng lâng rồi cũng sẽ chuyển qua một nét nhạc majeure  ngắn để diễn tả một niềm vui thoáng qua. Hình ảnh người tình trong cả hai bài hát này đều rất là lộng lẫy cao sang. Tình cảm của cả hai bài nhạc tình đều không dìm con người vào cõi u tối trái lại làm cho người nghe thấy một chút hạnh phúc. Con suối trong rừng Thu buồn muôn thuở là vì còn lưu luyến hương vị tình yêu của chúng ta. Ðứng trên bến Xuân để nhìn những cánh buồm xa xa và nghe tiếng chim ca như lưu luyến cuộc tình vừa qua của chúng mình…

Rồi tới khi vươn tới những tác phẩm lớn như Thiên Thai và Trương Chi thì “ngữ nhạc” của Văn Cao sẽ dắt ta tới đỉnh cao nhất của cuộc tình tiên cảnh cũng như sẽ đưa ta vào cõi sâu thẳm nhất của tình buồn với hai câu chuyện cổ dân gian biến thành hai bản tình ca muôn thuở.

Trong những đêm hát này tôi còn được hân hạnh mời mọi người nghe hai bài hướng đạo ca của Văn Cao do các em thiếu nhi trong ban Văn Nghệ của quận Phú Nhuận hát. Tôi muốn tặng anh 2 bài này để nghe chơi và xin không nên in ra vì tôi thấy ở trên NET vài websites – trong đó có Đăc Trưng -- đăng tên bài Anh Em Khá Cầm Tay sau khi đọc HỒI KÝ PD nhưng không chua tên tôi là người sưu tập và chỉnh đốn. Họ rất thiếu lương thiện…

Văn Cao

Anh Em Khá Cầm Tay

Phạm Duy sưu tập và chỉnh đốn


Anh em khá cầm tay

Mau đến cùng nhau hát nhé

Nơi đây chúng mình ca

Trong gió chiều thật êm êm

Bao nhiêu gió về đây

Chim chóc về đây hót nhé

A vui sướng làm sao

Ta ngó trời thật xanh êm

Mà ca hát cười nô

Không biết chi là u buồn

Ðời trần gian chắc là thắm tươi

Trời xanh ngắt tầng cao

Đang ngước nhìn chúng ta cười

Này này sao các người vui thế?

Này này sao các người vui thế?

Này này sao các người vui thế?

Này này sao… các… người… vui… thế?


Văn Cao

Gió Núi

Phạm Duy sưu tập và chỉnh đốn


Gió núi qua mái lều vi vu
Vừng trăng xế lu
Phía cách xa núi mờ ánh trăng
Lời ca hát rằng:
Cùng ngồi lại đây
Ta chờ hơi gió
Là tiếng hát phất phơ từ đâu ?
Từ đồi cao tới nơi rừng sâu
Rừng cây với núi vấn vương máu hồng
Ngàn đời về xưa

Ngàn đời về xưa
Muôn quân thương tiếc

Muôn quân thương tiếc
Bao n